Gaatjes (cariës)
Deze video is alleen bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Het is geen vervanging voor het advies of de diagnose van uw tandarts of zorgverlener. Raadpleeg bij twijfel altijd uw arts
Uitgelegd: Gaatjes (cariës)
Gaatjes of tandbederf (cariës) is een aandoening die de tanden beschadigt. Het ontstaat wanneer bacteriën in de mond suikers uit voedsel afbreken tot zuren die het tandglazuur geleidelijk verzwakken, waardoor uiteindelijk een gaatje ontstaat.
Gaatjes die de tandwortel aantasten (wortelcariës), komen veel voor bij senioren. Dit komt doordat het tandvlees na verloop van tijd terugtrekt en de wortels blootlegt, die kwetsbaarder zijn.
Oorzaken en achtergrond
Gaatjes (cariës) worden niet alleen veroorzaakt “door snoepen”. De waarheid is dat verschillende factoren een rol spelen:
- Opbouw van bacteriële plak door gebrekkige mondhygiëne.
- Terugtrekkend tandvlees, waardoor de tandwortel meer bloot komt te liggen en onbeschermd is.
- Een droge mond – vaak voorkomend bij bepaalde medicijnen of medische aandoeningen – vermindert de natuurlijke beschermende werking van speeksel.
- Een zacht, koolhydraatrijk dieet (brood, koekjes, pasta), dat gemakkelijk aan de tanden blijft plakken.
- Onvoldoende hygiëne door fysieke of cognitieve beperkingen.
- Natuurlijke veroudering van het glazuur, waardoor het kwetsbaarder wordt
Deze video is alleen bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Het is geen vervanging voor het advies of de diagnose van uw tandarts of zorgverlener. Raadpleeg bij twijfel altijd uw arts
Deze video is alleen bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Het is geen vervanging voor het advies of de diagnose van uw tandarts of zorgverlener. Raadpleeg bij twijfel altijd uw arts
Zo herkent u gaatjes (cariës)
Pijn aan de tanden of pijn bij het kauwen.
Gevoeligheid voor kou, warmte of zoetigheid.
Een verandering in de kleur van een gedeelte van een tand (donkerder of geler).
De verschijning van zichtbare putjes of gaatjes (cariës) in de tand.
Wat betekent dit voor u
Als ze niet behandeld worden, kunnen gaatjes (cariës) leiden tot:
- Pijn en ongemak tijdens het eten.
- Infecties die de tandzenuw bereiken (pulpitis).
- Verlies van de aangetaste tand.
- Moeite met goed kauwen, wat eten lastiger maakt.
- Een negatieve impact op eigenwaarde en levenskwaliteit.
Behandelingen en mogelijkheden
Vullingen: worden gebruikt als het gaatje klein is.
Kronen: om tanden met ernstiger tandbederf te herstellen.
Wortelkanaalbehandeling: Als het tandbederf de zenuw bereikt, wordt de binnenkant van de tand gereinigd en afgedicht om de tand te redden.
Extractie:alleen in ernstige gevallen wanneer de tand niet meer gered kan worden.
Praktische tips
De beste manier om tandbederf te voorkomen is dagelijkse verzorging:
- Poets uw tanden minstens twee keer per dag met fluoridetandpasta. Afhankelijk van uw risico op cariës kan uw tandarts of mondhygiënist een tandpasta met een hogere fluorideconcentratie aanraden.
- Vervang uw tandenborstel elke 3-4 maanden, of eerder als de borstelharen uitlopen of hun vorm verliezen. Een versleten borstel reinigt minder effectief dan een nieuwe.
- Gebruik interdentale ragers om ten minste eenmaal per dag tussen uw tanden te reinigen.
- Als u een uitneembaar kunstgebit draagt, maak het dan na elke maaltijd schoon met een speciaal borsteltje en zeep voor kunstgebitten en verwijder het ‘s avonds. Bewaar deze op een droge plek zodat uw tandvlees kan rusten.
- Vermijd tussendoortjes met suiker.
- Drink regelmatig water, vooral als u een droge mond heeft.
- Bezoek uw tandarts elke 6 maanden voor controles en professionele reiniging.
- Als u een hoog risico op gaatjes (cariës) heeft, dan kan uw tandarts u een fluoridebehandeling of tandheelkundige sealants (dunne beschermlaag over de tand) aanraden.
Deze video is alleen bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Het is geen vervanging voor het advies of de diagnose van uw tandarts of zorgverlener. Raadpleeg bij twijfel altijd uw arts
Wanneer naar de tandarts
- Als u last heeft van pijn of gevoeligheid in een tand.
- Als een kleurverandering op het tandoppervlak verschijnt.
- Als u een gaatje, scheurtje of putje in een tand ontdekt.
- Als u last heeft van aanhoudende slechte adem of ongemak tijdens het eten.
Goed om te weten
Gaatjes (cariës) komen vaak voor bij senioren, maar kan worden voorkomen en behandeld. Een goede hygiëne, regelmatige controles en op uw voeding letten zijn de sleutels tot een gezond gebit en een betere levenskwaliteit.
Oplossingen op maat
Oplossingen op maat
Bibliografie
- Algarni AA et al. (2021). Tooth age impact on dental erosion susceptibility and treatment efficacy. Caries Res. 55(6):585–93.
- Arola D, Reprogel RK. (2005). Effects of aging on the mechanical behavior of human dentin. Biomaterials. 26(18):4051–61.
- Barreto de Oliveira RD et al. (2020). Susceptibility of dental enamel of different ages to caries-like lesion development. Caries Res. 54(5–6):475–82.
- Brailsford SR et al. (2002). The effects of the combination of chlorhexidine/thymol and fluoride-containing varnishes on the severity of root caries lesions in frail institutionalised elderly people. Journal of Dentistry, 30:319–324.
- Bravo M et al. (2006). Onderzoek naar mondgezondheid in Spanje 2005. RCOE, 11(4).
- González-Rodríguez MP et al. (2009). Effect of chlorhexidine-thymol varnish on root caries in a geriatric population: A randomized double-blind trial. Journal of Dentistry, 37:679–685.
- Kakoli P et al. (2009). The effect of age on bacterial penetration of radicular dentin. J Endod. 35(1):78–81.
- Montoya C et al. (2015). Effect of aging on the microstructure, hardness and chemical composition of dentin. Arch Oral Biol. 60(12):1811–20.
- Yahyazadehfar M, Zhang D, Arola D. (2016). On the importance of aging to the crack growth resistance of human enamel. Acta Biomater. 32:264–74.